{"id":149,"date":"2018-07-07T06:16:29","date_gmt":"2018-07-07T06:16:29","guid":{"rendered":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/?page_id=149"},"modified":"2026-01-28T14:42:29","modified_gmt":"2026-01-28T14:42:29","slug":"historija-tuzle","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/historija-tuzle\/","title":{"rendered":"Historija Tuzle"},"content":{"rendered":"

Tuzla je jedno od najstarijih naselja u Evropi sa kontinuitetom \u017eivljenja. U Tuzli je prona\u0111eno najstarije sojeni\u010dko naselje u Evropi, koje datira iz neolita (mla\u0111e kameno doba), za razliku od ostalih prona\u0111enih sojeni\u010dkih naselja u Evropi, koja datiraju iz gvozdenog doba. U Tuzli je prona\u0111en i veliki broj predmeta iz doba neolita, a me\u0111u njima posebno mjesto zauzimaju posude za isoljavanje, tj. posude za proizvodnju soli iz slane vode.<\/p>\n

Ovi arheolo\u0161ki pronalasci potvr\u0111uju da su jo\u0161 neolitski stanovnici na ovom podru\u010dju eksploatirali slane izvore. Najstarije evropske kulture koje su koristile so, datirane su u bakarno doba, \u0161to zna\u010di da neolitski nalazi u Tuzli pomjeraju granicu poznavanja i upotrebe soli u ljudskoj ishrani iz doba eneolita u doba neolita. Treba ista\u0107i da je neolitsko naselje prona\u0111eno u samom centru dana\u0161njeg grada Tuzle, \u0161to je jedinstven slu\u010daj i dokaz da je to naselje bilo po\u010detak kontinuiteta \u017eivljenja na prostoru dana\u0161njeg grada, kroz sve historijske periode, od neolita do danas.<\/p>\n

Tuzla ima i posebnu geolo\u0161ku pro\u0161lost. Tuzlaci ka\u017eu da je Tuzla “grad na zrnu soli”. To “zrno soli” su milioni tona kamene soli, koje je iza sebe ostavilo staro Panonsko more, kada se, prije vi\u0161e od deset miliona godina, povla\u010dilo sa ovih prostora. Ime grada je, oduvijek, kroz svo vrijeme njegovog postojanja i na jezicima svih putopisaca, kartografa, histori\u010dara, osvaja\u010da, bilo vezano za so. Rijeka Jala, koja proti\u010de kroz Tuzlu, nosi naziv koji poti\u010de od gr\u010dke rije\u010di Jalos, \u0161to zna\u010di so, dok je grad kroz svoju historiju, nazivan: Castron de Salenes, grad solana (gr\u010dki), Salenes (gr\u010dki), Ad Salinas (latinski), Soli (ju\u017enoslavenski), Memlehatejn (arapski), Memleha-i Zir (persijski), Tuz (turski)\u2026 sve do dana\u0161njeg imena Tuzla, \u0161to na turskom zna\u010di solana. Organizovanija eksploatacija soli u Tuzli zapo\u010dela je za vrijeme Osmanlija.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Proizvodnja soli i prihodi od nje bili su klju\u010dni faktor koji je utemeljio Tuzlu kao kasabu. Do organizovane proizvodnje i prodaje soli dolazi kopanjem sonog bunara na dana\u0161njem Sonom trgu 1476. i progla\u0161enjem Tuzle “carskim hasom”, 1477. godine. Na\u010din proizvodnje soli razabire se iz samih imena kojima su te solane dolaskom osmanlija nazivane: Solane na drvo, (Agac Tuzla, Memleha-i cob) \u010dime je nagla\u0161ena razlika izme\u0111u ovih i morskih solana.<\/p>\n

Na Sonom trgu nalazilo se i do 80 tava u kojima se iskuhavala slana voda sa sonog bunara. Ispo\u010detka su se proizvodile skromne koli\u010dine soli, a s vremenom se to pove\u0107avalo. Razlog tome nije toliko u tehni\u010dko-tehnolo\u0161kom napretku, koliko u porastu stanovni\u0161tva Tuzle, koje je bilo vezano uz proizvodnju soli. Za tuzlansku so se znalo i izvan Bosanskog ejaleta. U 17. st. francuski kralj Luj XIV je preko svojih trgovaca nabavljao so iz Tuzle za svoj dvor. Dokaz tome je francuski kovani novac sa likom i imenom Luja XIV, prona\u0111en na podru\u010dju Tuzle. So je povezivala razli\u010dite zemlje, kulture i civilizacije toga vremena. Tuzlanska so je bila jedan od osnovnih artikala kojim se Bosanski ejalet predstavio na Me\u0111unarodnoj privrednoj izlo\u017ebi u Filadelfiji 1876. godine.<\/p>\n

Jedan od osnovnih ciljeva aneksije Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske monarhije bio je eksploatacija prirodnih bogatstava, a me\u0111u njima posebno mjesto je zauzimala tuzlanska so. Prva solana, izgra\u0111ena u predgra\u0111u Tuzle, u Simin Hanu, 1885. godine, predstavljala je po\u010detak industrijske proizvodnje soli u Tuzli. Ubrzo zatim uslijedio je i po\u010detak tonjenja grada, kao posljedice nekontroliranog izlu\u017eivanja slanice sa naslaga kamene soli, na kojima je smje\u0161ten grad. Tonjenje \u0107e do\u017eivjeti svoj vrhunac 70-tih godina pro\u0161log stolje\u0107a, kada je grad ostao bez nekoliko hiljada stambenih, privrednih i kulturnih objekata. So je usud koji je Tuzlu gradio i ru\u0161io, ali i kulturolo\u0161ki odre\u0111ivao u njenoj posebnosti<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tuzla je jedno od najstarijih naselja u Evropi sa kontinuitetom \u017eivljenja. U Tuzli je prona\u0111eno…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":150,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-149","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=149"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28329,"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/149\/revisions\/28329"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/media\/150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tztz.ba\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}